خبرگزاری فارس: صادرات آهن‌ قراضه با وجود کمبود 2 میلیون تنی در داخل

استفاده از آهن‌ قراضه در تولید فولاد یکی از راهکارهای متداول کشورهای توسعه‌ یافته در صنعت فولاد است که برای مزایای فراوانی از جمله تجدیدپذیری، عدم اتکا به استخراج منابع طبیعی، عیار بالاتر و سهولت تولید را به همراه دارد.

به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، بهای تمام‌شده بالا یکی از معضلات عمده صنعت در کشور برای مقابله با سیل واردات و هم‌چین رقابت در عرصه جهانی است و تورم در سه بخش عمده بهای تمام‌شده تولید یعنی دستمزد نیروی کار، قیمت مواد اولیه و سربار ساخت در طی چند دهه اخیر باعث شده مزیت صادراتی بسیاری از صنایع کشور با تهدید مواجه شود.

از دیگر سو، کنترل ارزی دولت‌ها و عرضه دلارهای نفتی در بازار آزاد، قیمت ارز را در بازار داخل به‌رغم افزایش هزینه‌های تولید ثابت نگاه داشته که ثمره آن کاهش سود تولیدکننده و خروج آن از عرصه رقابت جهانی است.

با این‌ حال، کارشناسان معتقدند به دلیل وجود منابع فراوان در کشور و دسترسی به عواملی همچون نیروی کار و انرژی ارزان، رعایت برخی راهکارهای ابتدایی بهره‌وری و کنترل هزینه‌ها می‌تواند ایران را مجدداً در عرضه صادرات تقویت کرده و با حصول اهداف اقتصاد مقاومتی، سهم ایران در تجارت بین‌الملل را از ۰٫۵ درصد کنونی فراتر ببرد.

** تولید فولاد و بی‌توجهی به تأمین مواد اولیه

نقصان در زنجیره تولید فولاد و عدم تناسب در بخش‌های بالادستی زنجیره موجب شده به دلیل صدور بدون ضابطه پروانه تولید در پایین‌دست، شرکت‌های فولادی برای تأمین برخی از نهاده‌های تولید خود مجبور به واردات از کشورهای خارجی نظیر چین، هند و اوکراین شوند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد حتی با بهره‌برداری از طرح‌های توسعه شرکت‌های سنگ‌آهن و گندله‌سازی نیز نیاز واحدهای تولید فولاد که در طی سال‌های آتی مشکل تأمین مواد اولیه باقی خواهد بود.

 بر اساس گزارش‌های اعلامی ایمیدرو، ظرفیت اسمی تولید فولاد در کشور تا پایان سال ۹۴ بیش از ۲۳٫۷ میلیون تن اعلام‌شده که در قیاس با ظرفیت اسمی سال قبل، ۱٫۲ میلیون تن افزایش را نشان می‌دهد. در بخش‌های بالادستی نیز در سال گذشته به‌ رغم افتتاح ۱۳٫۳ میلیون تن طرح جدید کنستانتره، تنها ۱ میلیون تن به ظرفیت گندله کشور اضافه‌شده و این اتفاق موجب عدم تعادل در زنجیره تولید فولاد و افزایش ظرفیت خام فروشی کشور می‌شود که هیچ‌گونه تناسبی با ماهیت اقتصاد مقاومتی ندارد.

عملکرد فعلی در حالی محقق شده که افق تولید ۱۴۰۴ برای محصولاتی همچون فولاد خام، محصولات فولادی، گندله، کنتسانتره و سنگ‌آهن به ترتیب ۵۵، ۵۸، ۸۸، ۸۶ و ۱۵۴ میلیون تن پیش‌بینی‌شده که برآورد نیاز کشور نشان می‌دهد، در سال مذکور، در تأمین سنگ‌آهن و کنستانتره کشور با مشکل کسری ۳۸ و ۹٫۵ میلیون تنی مواجه شود.

** آهن‌قراضه به‌مثابه فرصتی نو در کاهش هزینه‌ها

استفاده از آهن‌قراضه در تولید فولاد یکی از راهکارهای متداول کشورهای توسعه‌یافته در صنعت فولاد است که برای مزایای فراوانی ازجمله تجدید پذیری، عدم اتکا به استخراج منابع طبیعی، عیار بالاتر و سهولت تولید را به همراه دارد.

در حال حاضر صنعت فولاد ترکیه برخلاف ایران به آهن‌قراضه متکی است و این کشور توانسته با استفاده از آهن‌قراضه در سال ۲۰۱۳ میلادی رتبه هشتمین فولادساز بزرگ دنیا و سومین فولادساز بزرگ اروپا بعد از روسیه و آلمان را از آن خود کند. این کشور با داشتن بیشترین تعداد کارخانه‌های قوس الکتریکی در جهان به‌ عنوان بزرگ‌ترین واردکننده قراضه در دنیا شناخته می‌شود.

قراضه در مقایسه با آهن اسفنجی انرژی الکتریکی کمتری مصرف می‌کند و برای کارخانه‌هایی که ذوب دارند مصرف قراضه به‌ صرفه‌تر است و در حالتی که کشور به سمت آزادسازی قیمت انرژی می‌رود، تغییر ساختار صنعت فولاد به مصرف قراضه بیشتر، می‌تواند رقابت‌پذیری صنایع فولاد را افزایش دهد.

در حال حاضر، اغلب کوره‌های فولادی کشور بر اساس مصرف ۹۰ درصد آهن اسفنجی و ۱۰ درصد قراضه طراحی‌شده‌اند که در اروپا این نسبت برابر با ۶۰ به ۴۰ درصد است.

مضافاً، عیار آهن اسفنجی –که فرآوری آن نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین و تأسیس واحدهای مجزا است- برابر با ۸۴ درصد بوده و این عیار برای قراضه درجه ۱ برابر با ۹۸ درصد است.

** بی‌تدبیری در تأمین قراضه

بررسی آمارهای تجارت قراضه در ایران نشان می‌دهد با وجود حجم مناسب تقاضا در این بازار، دولت نتوانست عملکرد مثبتی از خود نشان دهد و بازار مذکور از بی‌توجهی دولتی و بی‌نظمی فراوان رنج می‌برد.

بر اساس آمار منابع رسمی نیاز کنونی کشور به آهن‌قراضه، حدود ۶ میلیون تن است در حالی‌که میزان آهن‌قراضه موجود در کشور حدود ۳ میلیون تن برآورد می‌شود و این به‌ منزله حداقل کمبود ۲ میلیون تن آهن‌قراضه در کشور و لزوم واردات به همان میزان از سایر کشورها است. البته نکته جالب‌تر در این زمینه، صادرات هم‌زمان آهن‌قراضه ایران به افغانستان و عراق در وضعیت مازاد تقاضای کنونی است.

صادرات محصولاتی که در داخل نیاز آن وجود دارد و در خلق ارزش‌افزوده صنعت فولاد نقش مهمی دارد به همان میزان به تولید ضرر میزند که در واردات کالای مشابه تولید داخل برای تولید داخل و اقتصاد مقاومتی مضر است.

از همین رو، دولت، وزارت صنعت یا سازمان‌های متولی صنایع فلزی کشور از جمله ایمیدرو، باید برنامه‌ای مشخص در تنظیم بازار قراضه و استفاده از ظرفیت‌های آن برای کاهش بهای تمام‌شده فولاد ارائه دهند.

پذیرش قراضه در بورس کالا، ممنوعیت صادرات، استفاده از ظرفیت پیمان‌های تجاری با کشورهای منطقه و نظام‌مند کردن قوانین تجارت آن ازجمله راهکارهایی است که به‌طورقطع در تحقق اقتصاد مقاومتی در صنعت فولاد راهگشا خواهد بود.

پرینت متن